Over het kruis en de zes gebrandschilderde ramen in het koor van de Kruiskerk Over het kruis en de zes gebrandschilderde ramen in het koor van de Kruiskerk

Het Kruis achterin het koor en de 3 ramen aan weerszijden daarvan zijn glas in loodramen die al in 1931 zijn aangebracht.

Het kruis en de 6 gebrandschilderde ramen in het koor kwamen tot stand door schenkingen. Het kruis werd geschonken door Professor Weber.
Het kruis en de 6 ramen werden ontworpen en gemaakt door de Arnhemse glazenier J.H.E. Schilling (1893-1942).


De drie ramen in elk van de beide zijmuren (Bron: Ds. Blaauw 1931).
De kleinere gebrandschilderde ramen die boven het koor zijn aangebracht, wijzen op de sacramenten.


Het drietal ramen links wijst op de doop. In het midden staat de afbeelding van de duif, zinnebeeld van de neerdaling van Gods Geest (Mattheus 3 vers 16), aan weerszijden de lelies, die de reinheid van het hart zinnebeelden.




Raam links met duif


Het drietal ramen rechts wijst op het avondmaal. In het midden staat de afbeelding van de avondsmaalskelk, waaruit een fontein ontspringt, symbool van Christus als de bron van het leven, met aan weerszijden 2 ramen met vlammen van het offer, dat zichzelf verteert.


Raam rechts met de avondmaalskelk


Het Kruis in de Kruiskerk
Bron: Het speciale nummer van de Kerkklok ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Kruiskerk, 25 januari 1981.


Liturgisch Licht
De kerk is de plaats waar de gemeente van Christus haar Heer in woord en sacrament kan ontmoeten. Maar hoe moet zo’n kerk worden ingericht en in welke vorm moet dit gebeuren? Elke periode tracht op deze vraag een passend antwoord te geven. Zo werden na het jaar 1000 in West-Europa de meeste kerken gebouwd in de vorm van een kruis. 
Het schip van de kerk loopt uit in het koor. Voor het koor langs loopt een dwarsschip. Alle gelovigen hebben uitzicht op het koorgedeelte: de plaats van de liturgie.
In de “Kruiskerk” in Eerbeek is op deze kruisvorm teruggegrepen. Aan de plattegrond is dit duidelijk te herkennen, maar misschien nog beter aan de noklijn van het dak.
Het teken van het kruis is ook verwerkt in het gebrandschilderde raam, dat zich in de achterwand van de koornis bevindt en daardoor sterk in het oog springt. 
Het kruisteken werd tijdens de vervolgingen – die na het jaar 313 zijn opgehouden – meestal alleen op een verborgen manier toegepast, bijvoorbeeld te herkennen aan de bovenkant van een ankerteken of iets dergelijks. Het werd later een vast teken voor de christenen, waar zij troost en bemoediging aan ontleenden. 


          

Het gebrandschilderde kruisraam in onze kerk was iets nieuws en is eigenlijk nog iets bijzonders dat slechts in weinig kerken, ook niet in rooms-katholieken zo wordt aangetroffen. 
Voor een protestantse kerk was 50 jaar geleden ook geheel nieuw het koor of “liturgisch centrum” waarop niet de preekstoel, maar de avondmaalstafel centraal staat. Na de oorlog hebben veel kerken zo’n liturgisch centrum aangebracht.
Zie foto: De gang der gemeente, die leidt naar het licht.  Zie de Foto’s uit 1931 en 2020 In het kruis zelf heeft de Arnhemse glazenier J.H.E. Schilling (1893-1942) in 1931 ook een verbeelding aangebracht. 
De stijl van het gebrandschilderde raam is die van de Amsterdamse school.


 
Weinig mensen weten dat in de gebrandschilderde glasramen van het kruis een prachtige verbeelding zit. Bijna was de betekenis hiervan verloren gegaan. Gelukkig wist Ds. Ronald Heins, onze vorige predikant, nu in Zutphen, zich een gesprek te herinneren dat hij had met Ds. Doude van Troostwijk die in 1983 voorganger was toen onze grote kerkramen werden vervangen. Zonder hem was de overlevering gestopt...
Ds. Ronald Heins zegt over de verbeelding in het glas-in-lood kruis uit 1931 in de Kruiskerk:

“Centraal staat het geel-gouden kruis met in het kruispunt een leeg midden. Daar waar de verticale en de horizontale balk - de liefde tussen God en mens en de liefde van mensen voor elkaar - elkaar raken, daardoorheen komt het zuivere, witte licht de kerk binnen. 

Onder het kruis staat een gezin afgebeeld. Een kind (met rood hoofddeksel) voelt de liefdevolle armen van de moeder om zijn nek geslagen. Boven haar staat de vader die met zijn handen naar boven reikt en als het ware de voet van het kruis omvat. 

Naast de zij-armen van het kruis staan twee identieke engelen. Bovenop het kruis staat weer een andere engel. Vanuit de drie engelen, de hemel, daalt het hemelsblauwe licht - als verbeelding van de Heilige Geest - neer en vult daar de harten van de mensen”. 
 
terug